امروزه گسترش فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، تحولات گسترده‌ای را در نظام‌های مدیریتی و نظارتی سازمان‌ها ایجاد کرده است. شهرداری‌ها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای خدمات‌رسان شهری، برای ارتقای کیفیت خدمات، افزایش شفافیت، کاهش فساد اداری و بهبود فرآیندهای نظارتی، نیازمند بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند هستند. در این میان، هوش مصنوعی با قابلیت‌هایی همچون تحلیل داده‌های گسترده، شناسایی الگوهای رفتاری، کشف تخلفات، پایش مستمر عملکرد و تصمیم‌گیری هوشمند، نقش مؤثری در تحول نظام بازرسی و ارزیابی عملکرد شهرداری‌ها ایفا می‌کند. هدف این مقاله، بررسی نقش هوش مصنوعی در تحول فرآیندهای بازرسی و ارزیابی عملکرد شهرداری‌ها و تبیین فرصت‌ها و چالش‌های استفاده از این فناوری در مدیریت شهری است. پژوهش حاضر از نوع مروری ـ تحلیلی بوده و اطلاعات موردنیاز آن با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، مقالات علمی، پژوهش‌های داخلی و خارجی و اسناد مرتبط گردآوری شده است. نتایج بررسی‌ها نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند موجب افزایش دقت و سرعت در فرآیندهای نظارتی، کاهش خطاهای انسانی، ارتقای شفافیت اداری، بهبود پاسخگویی سازمانی و پیشگیری از تخلفات اداری در شهرداری‌ها شود. همچنین بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند، تحلیل داده‌محور و نظارت الکترونیک، زمینه ارتقای کارآمدی نظام ارزیابی عملکرد کارکنان و مدیران شهری را فراهم می‌آورد. با این حال، چالش‌هایی نظیر محدودیت زیرساخت‌های فناوری، مسائل حقوقی و اخلاقی، مقاومت کارکنان در برابر تغییرات فناورانه و نگرانی‌های مربوط به امنیت اطلاعات، از موانع اصلی توسعه هوش مصنوعی در شهرداری‌ها به شمار می‌روند. در نهایت، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، آموزش نیروی انسانی، تدوین قوانین حمایتی و تقویت مدیریت هوشمند شهری، از مهم‌ترین راهکارهای بهره‌گیری مؤثر از هوش مصنوعی در نظام بازرسی و ارزیابی عملکرد شهرداری‌ها محسوب می‌شود.