برخلاف دیدگاه رایجی که حسابداری اسلامی را صرفاً نسخه‌ای مدرن از چارچوب‌های غرب‌محور می‌داند، شواهد تاریخی حاکی از آن است که این نظام به صورت خودجوش در بطن تمدن اسلامی تکوین یافته است. پژوهش حاضر با رویکردی گسترده، به واکاوی روند تکامل حسابداری اسلامی به عنوان یک نهاد مالی-اخلاقی و پتانسیل آن در پاسخگویی به بحران‌های مالی جهانی می‌پردازد. هدف اصلی این مطالعه، تبیین سیر تاریخی توسعه حسابداری، شناسایی تنگناهای معرفت‌شناختی در دوران معاصر و سنجش نقش این حوزه در ارتقای امور مالی اخلاقی و پایداری است. با اتکا به روش‌شناسی کیفی و بهره‌گیری از ابزارهای تحلیل تاریخی، تفسیر هرمنوتیکی و تحلیل گفتمان، داده‌های گردآوری شده از اسناد اداری کلاسیک، متون فقهی، دستورالعمل‌های حوزه حسبه و استانداردهای نوین (نظیر AAOIFI و PSAK Syariah ) مورد واکاوی قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رویه‌های حسابداری از عصر نبوت آغاز شده، در دوران خلافت راشدین (به‌ویژه در ساختار بیت‌المال) تقویت گشته و در دوران عباسی از طریق مکانیزم‌های نظارت اخلاقی و تنظیم بازار، جنبه رسمی یافته‌اند. در بخش معاصر، نتایج حاکی از وابستگی ساختاری حسابداری اسلامی به الگوهای غربی و چالش‌های ناشی از تحولات دیجیتال است. با این حال، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که با عملیاتی‌سازی «مقاصد شریعت» در سیستم‌های گزارشگری، حسابداری اسلامی می‌تواند پیشران مناسبی برای تحقق اهداف پایداری و شاخص‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و حاکمیتی باشد. در نهایت، این مطالعه بر ضرورت بازسازی معرفت‌شناختی، توسعه حاکمیت شریعت در فضای دیجیتال و ادغام مفاهیم پایداری تأکید می‌ورزد