چشم انداز حسابداری و مدیریت

چشم انداز حسابداری و مدیریت

چالش های بانکداری اسلامی، قبل و بعد از جنگ های تحمیلی دوم و سوم (مطالعه موردی بانک سپه نخستین بانک ایرانی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران. عضو باشگاه پژوهان بانک سپه.
چکیده
نظام بانکی ایران در طول چهار دهه اخیر، همواره در خط مقدم مقابله با تکانه‌های بیرونی ناشی از تحریم و جنگ قرار داشته است. دو مقطع حساس «جنگ ۱۲ روزه» و «جنگ ۴۰ روزه» به‌عنوان نمونه‌هایی از درگیری‌های نیابتی مدرن، فشارهای بی‌سابقه‌ای بر زیرساخت‌های مالی و به‌ویژه قدیمی‌ترین بانک کشور( بانک سپه ) وارد آورده‌اند. این پژوهش با رویکرد مطالعه موردی تطبیقی، به‌دنبال شناسایی و تحلیل چالش‌های خاص بانکداری اسلامی در بانک سپه در شرایط قبل، حین و پس از این دو جنگ است. پژوهش از نوع کیفی-کمی با راهبرد مطالعه موردی تاریخی است. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد آرشیوی بانک، صورت‌های مالی، گزارش‌های محرمانه داخلی و مصاحبه‌های عمیق با ۱۵ نفر از مدیران ارشد سابق بانک سپه گردآوری شده است. چارچوب تحلیل براساس مدل تطبیقی «تاب‌آوری مالی در شرایط بحران» (FRCM) انجام شده است. یافته‌ها در قالب جدول‌های تطبیقی نشان می‌دهد که در «جنگ ۴۰ روزه»، میانگین افت ارزش ریالی دارایی‌ها ۲.۷ برابر و نرخ خروج سپرده‌ها ۴.۱ برابر بیشتر از «جنگ ۱۲ روزه» بوده است. با این حال، چالش‌های امنیت سایبری در جنگ ۱۲ روزه ۶۰% شدیدتر گزارش شده است. همچنین، نقش شعبه‌های مرزی بانک سپه در تأمین نقدینگی جبهه‌ها در هر دو جنگ به‌عنوان یک مزیت استراتژیک و هم‌زمان یک نقطه آسیب‌پذیر شناسایی شد. بانک سپه در گذار از جنگ کلاسیک به جنگ‌های نیابتی، از چالش‌های لجستیک-میدانی به سمت چالش‌های سایبری-اعتباری حرکت کرده است. اصلی‌ترین چالش‌ها در هر دو مقطع، حفظ نقدینگی، دور زدن تحریم‌های آنی و مدیریت اعتماد مشتریان بوده است. ایجاد سپر سایبری بانکی و صندوق بیمه سپرده جنگی به‌عنوان راهکارهای سیاستی پیشنهاد می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات