چشم انداز حسابداری و مدیریت

چشم انداز حسابداری و مدیریت

تبیین نقش حسابداری مدیریت محیط‌زیست و مدیریت انتشار کربن در ارتقای عملکرد پایداری شرکت‌ها: تحلیل یک مدل ساختاری مبتنی بر داده‌های تجربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه ایوان کی، ایوان کی، ایران.
چکیده
افزایش دغدغه‌های زیست‌محیطی و الزام‌های بین‌المللی در حوزه پایداری سبب شده است که حسابداری مدیریت محیط‌زیست (EMA) به یکی از ابزارهای کلیدی ارتقای عملکرد پایداری در بنگاه‌های اقتصادی تبدیل شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مؤلفه‌های اصلی حسابداری مدیریت محیط‌زیست شامل بهبود کارایی زیست‌محیطی، ردیابی هزینه‌های زیست‌محیطی و ادغام ارزیابی چرخه عمر (LCA) بر عملکرد پایداری شرکت‌ها انجام شد. همچنین، مدیریت انتشار کربن (CEM) به‌عنوان یک عامل مهم در پاسخ‌گویی شرکت‌ها به فشارهای زیست‌محیطی، هم در نقش متغیر مستقل و هم تعدیل‌گر مورد تحلیل قرار گرفت تا مشخص شود که این عامل چگونه می‌تواند کارآمدی اقدامات محیط‌زیستی را در زمینه ارتقای عملکرد پایداری افزایش یا تضعیف کند.
برای دستیابی به اهداف پژوهش، داده‌های 180 شرکت‌ تولیدی پذیرفته‌شده در بورس و فرابورس ایران گردآوری و از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) برای آزمون فرضیه‌ها استفاده شد. نتایج نشان داد که بهبود کارایی زیست‌محیطی، ردیابی هزینه‌های زیست‌محیطی و ادغام ارزیابی چرخه عمر تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد پایداری دارند؛ به این معنا که به‌کارگیری نظام‌مند ابزارهای حسابداری مدیریت محیط‌زیستباعث کاهش ضایعات، بهبود فرایندها، افزایش بهره‌وری انرژی و ارتقای شفافیت زیست‌محیطی می‌شود. یافته‌ها همچنین بیانگر آن است که مدیریت انتشار کربن به‌طور مستقیم عملکرد پایداری شرکت‌ها را بهبود می‌بخشد، اما نقش تعدیل‌گری آن در رابطه بین حسابداری مدیریت محیط‌زیستو عملکرد پایداری با شدت کمتری ظاهر شده و از نظر آماری ضعیف‌تر بوده است. این امر نشان می‌دهد که در بسیاری از شرکت‌ها، مدیریت انتشار کربن هنوز به‌طور کامل در سیستم‌های حسابداری محیط‌زیست و فرایندهای تصمیم‌گیری یکپارچه نشده است.
به‌طور کلی، پژوهش حاضر با ارائه شواهد تجربی جدید، اهمیت توسعه زیرساخت‌های حسابداری سبز، پیاده‌سازی سیستم‌های ردیابی هزینه‌های زیست‌محیطی، استفاده از ارزیابی چرخه عمر و توجه بیشتر به مدیریت انتشار کربن را برای بهبود عملکرد پایداری در شرکت‌های تولیدی برجسته می‌سازد. نتایج تحقیق می‌تواند راهنمایی کاربردی برای مدیران، سیاست‌گذاران و نهادهای تنظیم‌گر در جهت طراحی چارچوب‌های گزارشگری پایداری و توسعه سیاست‌های زیست‌محیطی مبتنی بر واقعیت‌های صنعتی باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات