زمینه: با وجود افزایش تهدیدات زیست‌محیطی و ضرورت تأمین مالی پایدار برای پروژه‌های حفاظتی، هنوز سازوکارهای مالی مؤثر مانند ابزارهای مشتقه زیست‌محیطی به‌طور نظام‌مند در مدیریت ریسک‌های اکولوژیک و حمایت از سرمایه‌گذاری‌های پایدار به‌کار گرفته نشده‌اند. هدف از این پژوهش، بررسی نقش و کارکرد ابزارهای مشتقه زیست‌محیطی در مدیریت ریسک‌های اکولوژیک و تأمین مالی پایدار پروژه‌های حفاظتی است.
روش: در این راستا، پژوهش حاضر با رویکرد کاربردی و روش توصیفی–تحلیلی انجام شد و داده‌ها از طریق توزیع و گردآوری پرسشنامه میان 100 نفر کارشناسان و خبرگان اداره محیط زیست در تهران براساس فرمول کوکران و بصورت تصادفی ساده انتخاب شدند گردآوری و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری با نرم‌افزار Smart PLS مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.
یافته ها: نتایج حاصل نشان داد که ابزارهای مشتقه زیست‌محیطی تأثیر مثبت و معناداری بر مدیریت ریسک اکولوژیک دارند؛ به‌گونه‌ای که استفاده از این ابزارها موجب کاهش نوسانات محیطی، افزایش پیش‌بینی‌پذیری و بهبود تصمیم‌گیری در حوزه سیاست‌های حفاظتی می‌شود. همچنین یافته‌ها حاکی از آن است که ابزارهای مشتقه زیست‌محیطی تأثیر مثبت و معناداری بر تأمین مالی پایدار دارند و از طریق ایجاد شفافیت در ارزش‌گذاری دارایی‌های سبز، کاهش ریسک سرمایه‌گذاری و تسهیل جریان نقدینگی، موجب تقویت پایداری مالی پروژه‌های محیط‌زیستی می‌گردند.
دانش افزایی: بر این اساس، توسعه بازار مشتقات زیست‌محیطی می‌تواند به‌عنوان راهبردی کلیدی در پیوند نظام مالی با اهداف حفاظت از محیط‌زیست و تحقق توسعه پایدار مورد توجه سیاست‌گذاران و نهادهای مالی قرار گیرد.