چشم انداز حسابداری و مدیریت

چشم انداز حسابداری و مدیریت

سیاست‌های مالیاتی و رشد اقتصادی در ایران: تحلیلی بر مبنای نقش ذی‌نفعان و فرآیند تغییر خط‌مشی‌های مالیاتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
چکیده
مالیات به‌عنوان محور اصلی تأمین منابع عمومی و ابزار سیاست‌گذاری اقتصادی، نقش مهمی در جهت‌دهی به رشد اقتصادی و توزیع درآمد دارد. در ایران، ساختار نهادی و سیاسی، وابستگی تاریخی به درآمدهای نفتی و نقش مؤثر گروه‌های ذی‌نفع باعث شده است که تغییرات در خط‌مشی‌های مالیاتی پیچیده و چندوجهی باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سیاست‌های مالیاتی و رشد اقتصادی ایران، رویکردی کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون (داده‌بنیاد) اتخاذ کرده و نقش ذی‌نفعان در فرآیند تغییر خط‌مشی‌های مالیاتی را مورد تحلیل قرار می‌دهد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان اقتصاد عمومی، مدیران و کارشناسان سازمان امور مالیاتی و نمایندگان بخش خصوصی و نهادهای مدنی گردآوری شد و طی فرایند کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که (1) توزیع منافع میان گروه‌های ذی‌نفع و توازن قوا، تعیین‌کننده جهت و سرعت تغییرات مالیاتی است، (2) ناکارآمدی‌های نهادی، ضعف اطلاعات و مقاومت اجتماعی از موانع اصلی اصلاحات مالیاتی هستند، و (3) سیاست‌های مالیاتی کارا که مبتنی بر شفافیت، عدالت و مشارکت ذی‌نفعان طراحی شوند، می‌توانند منجر به افزایش درآمدهای پایدار و ارتقای رشد اقتصادی شوند. مقاله پیشنهاد می‌دهد که برای حصول به رشد اقتصادی متکی بر منابع داخلی، سیاست‌گذاران باید فرآیند خط‌مشی‌گذاری را بازطراحی کنند و نقش آموزه‌ها و ارزش‌های اجتماعی (از جمله آموزه‌های اسلامی در بستر ایران) را در قالب چارچوبی عملیاتی مورد توجه قرار دهند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات