دانشجوی دکتری مدیریت مالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
در نظام بانکداری اسلامی، انطباق با شریعت یکی از ارکان بنیادین توسعه محصول محسوب میشود. طراحی محصولات مالی اسلامی باید بهگونهای باشد که در عین پاسخگویی به نیازهای اقتصادی بازار، با اصول فقهی مانند ممنوعیت ربا، غرر، میسر، ظلم و اشیای غیرمجاز نیز مطابقت داشته باشد. این فرآیند مستلزم نظارت دقیق هیئتهای شریعت و انجام حسابرسیهای منظم شرعی است تا از یکپارچگی فقهی و اخلاقی محصولات اطمینان حاصل شود. با این حال، شباهت ساختاری برخی محصولات اسلامی به ابزارهای متعارف، انتقادات قابلتوجهی در سطح نظری و اجرایی بههمراه داشته است. در این مقاله، ضمن مرور دیدگاههای انتقادی نسبت به تقلید از ساختارهای متعارف، بر ضرورت توسعه چارچوبهای نظارتی و نوآوری فقهی تأکید میشود. همچنین نقش حیاتی هیئتهای نظارت شریعت و مدیریت بانکها در همسوسازی بین الزامات شرعی و انتظارات بازار بررسی شده است. یافتهها نشان میدهد که پایبندی مؤثر به اصول شریعت، نهتنها ضامن مشروعیت محصولات، بلکه موجب اعتماد مشتریان و تمایز راهبردی بانکهای اسلامی در بازار رقابتی امروز است.